Anale kanker
Structuur en ziekte: anale kanker uitgelegd
Aangepast volgens het oncologisch richtlijnenprogramma1
Anale kanker, medisch ook wel “anaal carcinoom” genoemd, is een kwaadaardige tumor van de anus. De anus, ook wel de endeldarmopening genoemd, is de plaats waar ontlasting het lichaam verlaat. Er wordt onderscheid gemaakt tussen tumoren van het anale kanaal en tumoren van de anale rand.2
Anale kanker is een zeldzame aandoening die jaarlijks ongeveer 1,3 tot 2,3 mensen per 100.000 treft - vrouwen vaker dan mannen.1 De aandoening komt meestal voor tussen 50 en 70 jaar.2
Omdat anale kanker relatief zeldzaam is, wordt de ziekte nog vaak over het hoofd gezien, terwijl het aantal gevallen gestaag toeneemt.1 Daarom is het belangrijk om klachten in en rond de anus vroegtijdig te bespreken, zodat vroege opsporing mogelijk is.
Informatie over HPV
Het belang van HPV-vaccinatie
Bijna alle seksueel actieve mensen raken op enig moment in hun leven besmet met het Humaan Papillomavirus (HPV). In de meeste gevallen veroorzaakt HPV geen schade en verdwijnt het vanzelf. Sommige typen HPV kunnen echter leiden tot genitale wratten of, in het ergste geval, kanker van de baarmoederhals, vulva, vagina, penis, keel of anus.2,3
Vaccinatie is een veilige en effectieve manier om te beschermen tegen de meest voorkomende hoog-risico HPV-typen. Idealiter wordt de vaccinatie toegediend vóór mogelijke blootstelling aan het virus, dus vóór het eerste seksuele contact. Vaccinatie op latere leeftijd kan het risico op HPV-infectie en HPV-gerelateerde aandoeningen nog steeds verlagen en draagt ook bij aan verbetering van de groepsimmuniteit.3,4
Regelmatige Pap-tests (voor veranderingen aan de baarmoederhals) en HPV-tests
Screening is essentieel voor vroege opsporing van celveranderingen of infecties die zich tot kanker kunnen ontwikkelen. Een Pap-test controleert op afwijkingen in baarmoederhalscellen, terwijl een HPV-test de aanwezigheid van hoog-risico virustypen aantoont. Ook mensen die het HPV-vaccin hebben gekregen, moeten regelmatig blijven deelnemen aan screening.5,6
Wat zijn de symptomen?
Anale kanker kan zich op verschillende manieren uiten. Helaas zijn de symptomen vaak niet-specifiek en lijken ze op die van andere, minder ernstige aandoeningen zoals aambeien.7
Typische symptomen2
- Bloedingen in het anale gebied
- Bloed in de ontlasting
- Pijn bij ontlasting
- Jeuk in het anale gebied
- Voelbare knobbels
- Een vreemd lichaamsgevoel (veranderingen van de huid rond de anus)
- Vergrote lymfeklieren in de lies
Belangrijk
Veel mensen wachten met medische hulp uit onzekerheid of omdat anale klachten als taboe worden gezien. Daardoor gaan zij vaak laat naar een arts, wat diagnose en behandeling kan vertragen.8
Image generated for illustrative purposes only.
Does not depict real patients or healthcare professionals. Image generated for illustrative purposes only. Does not depict real patients or healthcare professionals.
Referenties
- Robert Koch-Institut. Krebs in Deutschland. https://www.krebsdaten.de/Krebs/DE/Content/Publikationen/Krebs_in_Deutschland/krebs_in_deutschland_2023.pdf?__blob=publicationFile (geraadpleegd op 09.02.2026).
- Leitlinienprogramm Onkologie. Patientenleitlinie Analkarzinom. https://www.leitlinienprogramm-onkologie.de/fileadmin/user_upload/Downloads/Patientenleitlinien/Patientenleitlinie_Analkrebs_167v100.pdf (geraadpleegd op 09.02.2026).
- Williamson AL. Viruses. 2023;15(7):1440. doi: 10.3390/v15071440.
- Illah O, et al. Diagnostics. 2023;13(2):243. doi: 10.3390/diagnostics13020243.
- Chrysostomou AC, et al. Viruses. 2018;10(12):729. doi: 10.3390/v10120729.
- Arbyn M, et al. Ann Oncol. 2010;21(3):448–458. doi: 10.1093/annonc/mdp471.
- Bundesministerium für Gesundheit. Hämorrhoiden. https://gesund.bund.de/haemorrhoiden (geraadpleegd op 09.02.2026).
- Siegel R, et al. Dtsch Arztebl Int 2021;118:217-24. doi: 10.3238/arztebl.m2021.0027.